روزی علی (علیه السلام) نقل کرد که پیامبر (صلی الله علیه وآله) فرمود: زیرک ترین و هشیارترین انسانها کسی است که خود را به حساب بکشد و برای بعد از مرگ خود کار بکند.
مردی پرسید: ای امیرمؤ منان ! چگونه نفس خود را به حساب بکشد؟
امام فرمود:

وقتی که صبح کرد و سپس آن روز فرا رسید به خویشتن بازگردد و خطاب به خود بگوید:

ای نفس ! امروز روزی بود که بر تو گذشت ، و هرگز دیگر باز نمی گردد، و خداوند از تو سوال می کند که:

این روز را در چه راهی به پایان رساندی؟

چه کاری در آن کردی؟

آیا خدا را به یاد آوردی و او را ستودی؟

آیا نیازهای مؤمنان را برآوردی؟

آیا رفع اندوه از مؤ منی نمودی؟

آیا در غیاب مؤ من نزد اهل، و فرزندانش آبروی او را حفظ کردی؟

و پس از مرگ او، آیا آبرویش را در میان بازماندگانش نگه داشتی؟

آیا از غیبت و بدگویی پشت سر مؤ من خودداری نمودی ؟

آیا مسلمانی را یاری کردی؟

تو در این روز چه کردی ؟
اگر در پاسخ گفت : کارهای نیک انجام دادم ، خدا را حمد و سپاس کن و تکبیر بگو به خاطر توفیقی که نصیب تو شده است ، و اگر گفت : امروز گناه کردم یا کوتاهی نمودم از درگاه خداوند استغفار و طلب آمرزش کن و تصمیم بگیر که دیگر تکرار گناه نکنی.
منبع: داستان صاحبدلان / محمد محمدی اشتهاردی